granen! die kunnen toch niet slecht zijn?

update oktober 2017

Ik krijg veel positieve reacties op mijn site. Maar van een leven zonder granen worden jullie echter niet enthousiast. O jee “Kom niet aan onze boterham”!!!! Eerlijk is eerlijk ooit was dit ook mijn favoriete eten.

Nooit heb ik het idee gehad dat granen een rol speelden bij het opvlammen van ms-symptomen. In de beginjaren van mijn ziekte was het beloop vrij grillig. Toen ik met het reduceren van de koolhydraten om gewicht te verliezen geen brood meer at, volgde twaalf stabiele jaren. Ik bleef stabiel tot ik 5 jaar geleden weer mondjesmaat brood begon te eten. Vanaf dat moment namen de pijn in mijn gewrichten en zenuwpijnen in mijn hoofd toe en kreeg ik meer en meer slechte dagen. Cognitie werd weer een ramp en mijn ziekte kwam in een vrije val. Rrms werd spms geheel passend bij het beloop van ms en mijn leeftijd van 40+. De link met brood/granen had ik nog niet gelegd. Pas toen ik het Wahls Protocol had gelezen viel het kwartje waarom ik ineens toch weer zoveel klachten had gekregen en niet alleen van de ms….

Gluten: Bloedonderzoek wees bij mij geen probleem met gluten uit en toch reageer ik op eigenlijk alle granen (ook bijv. glutenvrije haver). Ik ben daarin verre van uniek. Het overgrote deel van de bevolking blijkt in meer en mindere mate te reageren op graan zonder dat hierbij de gluten als oorzaak kan worden aangewezen. Meeste mensen hebben niet door dat hun vage klachten worden veroorzaakt door het eten van granen.

ATI’s: Onlangs kwam er een publicatie voorbij die mijn aandacht greep. In deze publicatie kwam naar voren dat niet alleen gluten schadelijk kunnen zijn maar dat graan nog meer verdachte eiwitten bevat genaamd amylase-trypsin inhibitoren (ATI).  Op zich zijn deze eiwitten niet onbekend maar dat ze zoveel ellende kunnen veroorzaken was mij niet eerder duidelijk. Vermoed wordt dat deze ATI’s ontstekingsreacties veroorzaken en dat ze chronische aandoeningen kunnen verergeren.

In dit artikel lees je over gluten en ATI’s uit graan en hoe deze je gezondheid ernstig kunnen verstoren.

Gluten in graan

Gluten (Latijn voor lijm) bestaan uit verschillende eiwitcomponenten waaronder gliadines. Bij een intolerantie veroorzaken deze gliadines een auto-immuunreactie in het spijsverteringskanaal waar ze de dunne darm beschadigen. Gluten zitten in granen uit de grasfamilie zoals: tarwe, spelt, gerst en rogge. Pas echter ook op met quinoa. Er zijn namelijk met graan veredelde soorten quinoa die wel degelijk gluten bevatten. De gluten in graan maakt deeg elastisch en het te bakken product tot een soepel geheel. Gluten zitten in heel veel producten die de meeste mensen dagelijks eten denk aan, brood, pasta, koek, beschuit maar ook dressings, vleeswaren, sausen, pakjes en zakjes (bewerkte producten uit de winkel).

Coeliaki

Coeliakie is een auto-immuun ziekte waarbij gluten zorgen voor beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Daardoor kan de darm zijn werk niet goed doen en worden belangrijke voedingsstoffen niet meer goed opgenomen. Dit geeft uiteenlopende symptomen als vermoeidheid, buikklachten, ondervoeding en zelfs neurologische afwijkingen. Coeliakie is een ernstige aandoening die naar schatting 1% van de Europese bevolking treft. Het verband tussen gluten en ziekte werd kort na de tweede wereld oorlog ontdekt door de Nederlandse wetenschapper dr. W. Dicke. Bij het ontwikkelen van de ziekte spelen genen, voeding en darmgezondheid de hoofdrol. Coeliakie is goed te diagnosticeren.

 

graan gluten ATI's

ATI’s in graan

Duitse studie toonde onlangs aan dat ATI’s ook voorbij de darmbarrière ontstekingen in oa. de lymfklieren, de nieren, de milt en de hersenen kunnen veroorzaken. Ondanks hun kleine percentage van 4% van de totaal eiwitten in granen kunnen zij heftige immuunreacties veroorzaken. Er zijn aanwijzingen dat ATI’s de symptomen van reumatoïde artritis, multiple sclerose, astma, lupus, lever vervetting, en darmontstekingsziekten kunnen verergeren.  Daarbij kunnen ATI’s bijdragen aan de ontwikkeling van een gluten intolerantie. Verder onderzoek moet meer duidelijkheid brengen over de rol van deze eiwitten bij graangerelateerde gezondheidsklachten. Ondanks dat niet alles bekend zijn er genoeg reden om granen te laten staan.

Ati’s zitten dus in graan (ook in bijv. glutenvrije haver). Zij vormen een natuurlijke afweer (gif) tegen insecten om te voorkomen dat deze de graan (zaden) eten en de plant zich niet kan voortplanten. Dit afweermechanisme heeft niet alleen een negatieve invloed op insecten maar ook op de mens waar ze de mitochondriën (energieleverancies in onze cellen) kunnen aantasten en ontstekingsreacties in het lichaam kunnen veroorzaken (bij gevoeligheid voor ATI’s). Disfunctioneren van onze mitochondriën ligt ten grondslag aan bijna iedere auto-immuunziekte.

Waarschijnlijk spelen ATI’s en gluten beide een rol bij het verhogen van ontstekingsreacties die een negatieve invloed hebben op ms. Het MS Dieet Paleo is vrij van graan (gluten en ATI’s).

glyfosaat

Ook wil ik genoemd hebben, de rol van bestrijdingsmiddelen en in het bijzonder glyfosaat. Juglen Zwaan heeft hier ook al eens aandacht aan besteed. Steeds meer word de schadelijkheid van dit middel aangetoond. Het zou van invloed zijn op ons immuunsysteem, de hormoonhuishouding en is mogelijk kankerverwekkend.

Heb ik een intolerantie voor graan?

Voedselintoleranties, zij worden vaak niet serieus genomen en zijn moeilijk vast te stellen. Toch moeten we het bestaan en de ernst hiervan niet onderschatten. Uit een Amerikaans onderzoek bij honderden chronisch zieke patiënten, bleek 85 procent een glutenintolerantie te hebben. Dr. Sarah Ballantyne schrijft in haar boek The Paleo Approach dat alle 140 bekende auto-immuunziekten een glutenintolerantie als grote gemene deler hebben. Dat zijn opmerkelijke cijfers.

Een intolerantie is moeilijk vast te stellen en gaat schuil achter een breed spectrum van klachten. Sinds de uitkomst van het onderzoek naar ATI’s, blijkt het evenwel goed mogelijk dat de klachten waar gluten de schuld van krijgen worden veroorzaakt door een intolerantie voor ATI’s. Tot er meer duidelijk wordt welk eiwit de boosdoener is bij klachten die geen coeliakie zijn en de wetenschap er een nieuwe naam aan verbindt noem ik het nu maar even algemeen een graanintolerantie.

Graanintolerantie (gluten en/of ATI’s en/of glysofaat) uit zich o.a. in chronische vermoeidheid (mitochondriën), buikklachten, diarree of obstipatie. Ook huidklachten zoals eczeem, pijnlijke gewrichten, hoofdpijn/migraine en cognitieve problemen (brainfog), diverse hormoonverstoringen oa schildklier, kunnen verband houden met onverdraagzaamheid voor graan.

Let op het komt voor dat mensen intolerant zijn of zelfs coeliakie hebben zonder dit direct te merken of hun klachten te linken aan graan. De symptomen worden dan toegeschreven aan drukte, stress of een ziekte waar je al mee bekent bent. Een genegeerde intolerantie kan je op termijn heel ziek maken en/of je al aanwezige ziekte verergeren. Zeg dus niet te snel dat je nergens last van hebt, je kan er zo maar helemaal naast zitten.

Graan en auto-immuunziekten

Na het lezen van het bovenstaande is duidelijk dat graan de gezondheid ernstig kan schaden. Het risico op ontstekingsreacties in het lichaam wordt door consumptie van granen vergroot. Deze ontstekingen veroorzaken schade aan de darmwand maar ook elders in het lichaam en zelfs in de hersenen. Dit heeft uiteraard invloed op het ontwikkelen en het beloop van auto-immuunziekten (ms, reuma, lupus, coeliakie) zijn. Wist je dat ca. 11 % van de mensen met ms ook coeliakie heeft.

Onderzoek toont aan dat granen door het uitlokken van immuunreacties ook neurologische schade kunnen veroorzaken. De schade ontstaat door een complex samenspel van antilichamen, T-cellen en kruisreacties in het lichaam. Hoewel er een duidelijke relatie ligt, blijft een intolerantie als aanleiding of trigger bij ms, zwaar onderkend en ontkent door huisartsen en neurologen.

Genen

Ik heb de genen al genoemd als voorname factor in dit geheel. Je hebt statische of wel menselijke genen, gekregen van je beide ouders. Dit is slechts een klein deel van de genen in het lichaam. Het overgrote deel, maar liefst 99% van de genen, bevindt zich in het DNA van je darmflora en is flexibel. De flexibele genen (darmflora) kan invloed uitoefenen op je menselijke aangeboren genen. Zo wordt in de wetenschap verklaard waarom ziekten die genetisch aanwezig zijn, zich niet of pas in de loop van je leven aandienen. Het kan dus gebeuren dat de flexibele genen van je darmbacteriën, een reeds in je menselijke genen aanwezige ziekte “aanzetten”. Zo wordt verklaard dat je ook op latere leeftijd plotseling toch die familiaire ziekte of voedselintolerantie kunt ontwikkelen. Lees ook de rol van je darmen bij ms.

Voedselintolerantie versus lekkende darm

Graan, zuivel maar ook andere voedselintoleranties hebben een innige relatie met je darmgezondheid. Samen zorgen ze voor veel ellende. Het is een ‘kip of het ei’ verhaal. Voedselallergieën en -intoleranties kunnen een lekkende darm veroorzaken. Vice-versa kan een lekkende darm er ook weer voor zorgen dat er nieuwe voedselintoleranties ontstaan die immuunreacties triggeren. Het is onmogelijk om van een lekkende darm (leaky gut) te herstellen zonder te kijken naar voedselintoleranties.

Hoe kom ik er achter of ik een voedselintolerantie heb?

In het bloed is vaak niets te vinden en ook de ontlasting onthult soms niet het echte probleem. Er zijn testen die je kan laten doen. Het blijft echter lastig om een waterdichte uitslag te krijgen. Ik ken verhalen van mensen die honderden euro’s betalen voor verschillende testen die elkaar vervolgens volledig tegenspreken. De goedkoopste manier is zelf aan de slag met een eliminatiedieet. Hierbij eet je over een langere periode alle verdachte producten niet. Na minimaal vier weken her-introduceer je max. 1 product per maand (regelmatig eten). Vervolgens kijk je hoe jij je in de loop van de volgende dagen en weken voelt. Bij geen reactie ligt het voor de hand dat je dat voedingsmiddel kunt verdragen. Let wel op, soms komt een reactie vertraagd en kun je na twee/vier weken ineens toch klachten krijgen.

Het Wahls Protocol is in feite ook een eliminatiedieet en kan je helpen om er achter te komen hoe je je voelt als je bepaalde allergenen niet meer eet. Het dieet gaat er echter van uit dat granen voor iedereen met een auto-immuunziekte schadelijk zijn.

Behandeling

Er zijn geen geneesmiddelen om je van een allergie of gevoeligheid voor granen af te helpen. Bij het ontbreken van medicatie is de enige behandeling een (levenslang) graanvrij dieet. Het Wahls Protocol is o.a. graanvrij. Het dieet zorgt voor herstel van de darmwand, de gezondheid van de mitochondriën en helpt ontstekings- en immuunreacties te verminderen.

Wetenschappers rapporteren uitstekende resultaten na een drie jaar durend onderzoek met een glutenvrij dieet. Het elimineren van gluten had aanzienlijke voordelen bij patiënten met zowel gluten gerelateerde ziekten als mede met een ziekte van het centraal zenuwstelsel zoals ms. Naast wetenschappelijke bewijzen zijn er diverse diëten die gluten en/of graan vrij zijn en gezondheidsverbeteringen rapporteren. Ook als ati’s de oorzaak zijn blijkt een glutenvrij dieet helpend omdat daarmee een groot deel van de granen wordt vermeden. Beter is het om alle graan te elimineren.

Weet ook dat gluten twee tot 6 maanden in je systeem schade kunnen aanrichten. Gluten laten een markering achter in je genen waardoor bij de minste blootstelling aan gluten het lichaam weer zijn bekende reactie in gang zet. Zondigen met een gluten intolerantie is dus onmogelijk zonder je gezondheid te schaden. Van ATI’s wordt vermoedt dat ze korter in je lichaam actief blijven. Ik zie uit naar verder onderzoek zodat we kunnen leren hoe hier mee om te gaan.

Welke invloed granen op jou hebben zal je zelf moeten onderzoeken. Wat dat betreft ben je zelf je beste waarnemer. Probeer het uit en kijk of jij je net als ik beter gaat voelen.

ms dieet

 

Bronnen

http://www.hln.be/hln/nl/33/Fit-Gezond/article/detail/2933343/2016/10/20/Gevoelig-voor-pasta-en-brood-Gluten-is-mogelijk-niet-de-boosdoener.dhtml

The Conundrum of Gluten Sensitivity and Autoimmunity, Why the Tests are Often Wrong.

http://medicalxpress.com/news/2016-10-links-protein-wheat-inflammation-chronic.html

Glyfosaat veilig? Pannellid beoordelingsgroep nam 500.000 dollar aan van Monsanto

https://genomemedicine.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13073-016-0295-y

http://www.nationalgeographic.nl/artikel/onkruidverdelgers-hoe-schadelijk-zijn-ze

https://www.glutenvrij.nl/glutenintolerant_wat_heb_ik/wat_is_coeliakie

http://www.drschaer-institute.com/smartedit/documents/_mediacenter/gluten-y-esclerosis.pdf

http://www.praktijk-advance.nl/leaky-gut-syndroom.html

Afwijkende darmflora

Dr. Sarah Ballantyne, The Paleo Approach